PO OKRESIE EUFORII

Po okresie euforii komputerowej w latach pięćdzie­siątych i sześćdziesiątych przyszło otrzeźwienie, a po części nawet rozczarowanie. Zaczęły stopniowo wyga­sać hasła „komputer wszystko potrafi — komputer wszystko zrobi”. Obecnie uważa się, że tzw. trzecia generacja komputerów nie przyniosła użytkownikom tego, czego się po niej zbyt pochopnie spodziewali. W konsekwencji tego faktu* wielkie osiągnięcia tech­niczne związane z możliwościami szybkiego przenosze­nia informacji, gromadzenia jej w urządzeniach pamię­ciowych o wielkich pojemnościach z możliwością bezpo­średniego dostępu do poszukiwanej informacji itd. — nie były i nadal nie są należycie wykorzystywane. W takim stanie rzeczy u „bram informacji” staje nowa, czwarta generacja komputerów.

ISTOTNE KRYTERIUM

Istotnym kryterium oceny sprawności systemu ban­ku danych jest również wygoda, a nawet komlort pod­czas jego eksploatacji. Składają się na niego ^głównie właściwości ułatwiające obsługę banku i użytkowni­ków. Wynikają one z rozwiązań obejmujących zagad­nienia lingwistyczne deskryptorów, diagnostykę błę­dów, kontrolę dostępu do danych itp. Dużą zaletą wielu systemów banków danych jest pomoc okazywana użytkownikowi w dialogu z kompu­terem. Chodzi tu w szczególności o systemy umożliwia­jące zapytywanie „po omacku”, gdy pytający stawia najpierw bardzo ogólne pytania, a bank informuje go, w jakich kierunkach powinna zmierzać ich konkrety­zacja, aby stopniowo dojść do interesujących go infor­macji.

W WIĘKSZOŚCI BANKÓW

Natomiast zapotrzebowanie pamięci na zmia­nę organizacji zbiorów może obejmować znaczną część, a nawet całą pamięć wewnętrzną komputera. W tym wypadku, jeśli przetwarzanie danych odbywa się par­tiami, zmiana organizacji zbiorów może odbywać się w wolnym czasie komputera, np. w nocy. W większości banków same dane nie mają na ogół wpływu na zapotrzebowanie pamięci operacyjnej kom­putera. Można jedynie uwzględniać różnice między mi­nimalnie niezbędną a opłacalną ilością przenoszonych danych, a także zapotrzebowanie pamięci na tablice indeksowe. Wypada przy tym stwierdzić, że poszczegól­ne systemy banków danych różnią się znacznie proce­durami zapotrzebowania na pamięć zewnętrzną.

PROCES OBSŁUGI

Zwykle odróżnia się zapotrzebowanie pamięci na software banku danych od zapotrzebowa­nia pamięci na dane. W procesie obsługi niektórych użytkowników banku pierwsze z nich wzrasta w zwią­zku z koniecznością stosowania wydajniejszych syste­mów operacyjnych, tj. sterujących procesami składa­jącymi się na funkcjonowanie banku. Zapotrzebowanie pamięci obejmuje zwykle taki jej obszar, który zapew­ni przeprowadzanie np. następujących operacji: doko­nanie zmiany organizacji zbiorów, wyszukiwanie da­nych oraz ich aktualizację. Zwykle wymaga się, aby zapotrzebowanie pamięci niezbędnej dla spełniania funkcji wyszukiwania danych było minimalne, gdyż najczęściej realizuje się ją równocześnie z innymi pro­gramami.

ZAPOTRZEBOWANIE PAMIĘCI

Przy włączaniu lub kasowaniu danych ważne zna­czenie ma czas przepisania (przeniesienia) pozostałych danych. Niektóre systemy banków danych dokonują natychmiastowej konwersji pozostałych danych, co znacznie ułatwia przebieg wyszukiwania. W niektórych istniejących systemach banków danych czas na zmia­nę danych skraca się dzięki temu, że przepisuje się tylko dąne faktycznie aktualizowane. W tym wypad­ku również można uzyskać obraz zapotrzebowania cza­su, licząc zmieniające się pola zapisu danych z podzia­łem na znajdujące się w pamięci wewnętrznej i ze­wnętrznej zestawu komputerowego. Następnym kryterium oceny sprawności systemu banku danych jest zapotrzebowanie pamięci zestawu komputerowego.

SPRAWNOŚĆ SYSTEMU

Ocena sprawności systemu banku danych powinna również wynikać z analizy zapotrzebowania czasu na wykonywanie następujących funkcji:    włączania i kasowania danych,wyszukiwania danych w banku, aktualizacji danych banku.Oczywiście w różnych systemach informacyjno-decy- zyjnych, związanych z obsługą określonych instytucji, funkcje te mają różne znaczenie i odmienne mogą być  też kryteria oceny zapotrzebowania czasu. Inne wyma­gania ma system wyszukiwania informacji spośród wielkiej ilości informacji stałych (kartotek), gdzie cho­dzi głównie o najkrótszy czas wyszukiwania, a inne — system obsługujący magazyn z szybko zmieniającymi się pozycjami składowania, gdzie istotne znaczenie ma najkrótszy czas aktualizacji danych w banku.

OCENA ELASTYCZNOŚCI

Z punktu widzenia elastyczności banku byłoby rów­nież wskazane, aby system banku danych umożliwiał wykorzystanie oprogramowania jednej części banku nie tylko jako część składową programu użytkownika, lecz również jako program samodzielny; Ocenę elastyczności banku danych należy podejmo­wać z punktu widzenia więzi między jego systemem organizacyjnym a wyposażeniem w sprzęt (hardwa- re*em). Może bowiem zaistnieć sytuacja, że oprogra­mowanie (software) banku danych będzie związane z określonym zestawem komputerowym lub też okreś­loną firmą komputerową. Chodzi bowiem o to, aby roz­kazy banku mogły być tłumaczone bezpośrednio na język maszynowy bądź kompilowane na język proble­mowy lub też budowane w tym języku.

ELASTYCZNOŚĆ BANKU

Elastyczność banku danych określa także możliwość przetwarzania zbiorów danych stałych i zmiennych (tzw. rekordów) zarówno formatowych, jak 1 niefor- matowych. Jest ,to elastyczność oceniana z punktu widzenia rodzaju danych. Jednym ze wskaźników ela­styczności jest także możliwość wchłonięcia określonej (maksymalnej) ilości zbiorów danych z równoczesnym automatycznym rozwiązywaniem problemów dotyczą­cych przepełnienia banku oraz kasowania danych.Dalszym czynnikiem zwiększającym elastyczność banku danych jest deklarowanie nowych zbiorów da­nych, nie związanych z programem jego działania. Organizacja danych, a głównie właściwe ich indekso­wanie, ogranicza bowiem możliwości wykorzystania systemów, banków danych. Podobnie rzecz się ma z adresowaniem fizycznym, które zmniejsza elastycz­ność systemu banku danych, i dlatego, aby ją zwię­kszyć, stosuje się często indeksowanie logiczne.